دندان ها بعد از ارتودنسی تغییر رنگ می دهند؟ راههای پیشگیری از آن چیست؟
اگر تجربه ی ارتودنسی داشته باشید یا قصد دارید به زودی تحت درمان قرار بگیرید، ممکن است این پرسش برایتان پیش آمده باشد: آیا دندان ها بعد از ارتودنسی تغییر رنگ می دهند؟ متأسفانه پاسخ مثبت است؛ بسیاری از بیماران بعد از برداشتن براکت ها، با دندان هایی روبه رو می شوند که دیگر مثل قبل سفید و یکدست نیستند. لک های سفید، زردی نواحی اطراف براکت ها یا حتی تغییر رنگ کلی دندان، همه از موارد رایجی هستند که افراد بعد از پایان درمان گزارش می کنند.
اما چرا چنین اتفاقی می افتد؟ آیا این تغییر رنگ طبیعی است؟ آیا می توان از آن جلوگیری کرد؟ آیا راهی برای بازگرداندن رنگ دندان ها وجود دارد؟
در این مقاله به تمامی این پرسش ها پاسخ می دهیم و شما را با دلایل تغییر رنگ دندان بعد از ارتودنسی و راه های پیشگیری و درمان آن آشنا خواهیم کرد.
چطور براکت های ارتودنسی می توانند باعث تغییر رنگ دندان شوند؟
براکت های فلزی یا سرامیکی که در طول درمان ارتودنسی روی دندان ها چسبانده می شوند، مانعی بین سطح دندان و دهان هستند. این مسئله باعث می شود که به راحتی نتوان دندان ها را تمیز کرد. در نتیجه، با گذشت زمان، پلاک میکروبی و مواد غذایی در اطراف براکت ها تجمع پیدا می کنند و شرایط برای تغییر رنگ دندان فراهم می شود.
عوامل اصلی تغییر رنگ دندان در طول ارتودنسی عبارت اند از:
- رسوب پلاک میکروبی در اطراف براکت ها
پلاک های میکروبی می توانند باعث دکلسیفیکاسیون مینای دندان (ایجاد لکه های سفید گچی شکل) و سپس زردی یا قهوه ای شدن آن شوند. - عدم دسترسی مناسب مسواک به تمام سطوح دندان
مخصوصاً در اطراف سیم ها و گوشه های براکت، تمیز کردن سخت تر است و همین نقاط کانونی برای تغییر رنگ خواهند بود. - رژیم غذایی نامناسب
نوشیدنی هایی مثل چای، قهوه، نوشابه و مصرف زیاد شیرینی جات می تواند باعث افزایش رنگ پذیری مینای دندان شود. - خشک شدن بزاق روی نواحی اطراف براکت ها
براکت ها باعث اختلال در جریان طبیعی بزاق روی دندان می شوند، در نتیجه بخش هایی از دندان کمتر از خاصیت ضدباکتری بزاق بهره مند می شوند.
تفاوت لکه های سفید و زرد بعد از ارتودنسی چیست و چه چیزی درباره سلامت دندان می گویند؟
بسیاری از افراد پس از برداشتن براکت ها با دو نوع لک روبه رو می شوند:
- لکه های سفید (White Spots)
این نوع لکه ها اغلب به صورت نقاط گچی و مات روی دندان ها ظاهر می شوند و نشانه ی دکلسیفیکاسیون مینای دندان هستند. این حالت، نخستین مرحله از پوسیدگی دندان است و اگر درمان نشود، می تواند به حفره های پوسیده تبدیل شود.
- لکه های زرد یا قهوه ای
این لکه ها معمولاً در اثر رسوب رنگ مواد غذایی یا نوشیدنی ها، همراه با باقی ماندن پلاک های میکروبی ایجاد می شوند. برخلاف لکه های سفید که نشانه ی تخریب مینا هستند، این نوع تغییر رنگ بیشتر از نظر زیبایی نگران کننده اند.
تشخیص تفاوت این دو نوع تغییر رنگ بسیار مهم است؛ چون روش درمان و پیشگیری برای هر کدام متفاوت خواهد بود.
مهم ترین راه های پیشگیری از تغییر رنگ دندان در طول درمان ارتودنسی چیست؟
اگر در حال درمان ارتودنسی هستید یا به زودی آن را آغاز می کنید، رعایت موارد زیر می تواند کمک کند تا تغییر رنگ دندان بعد از ارتودنسی را تجربه نکنید یا به حداقل برسانید.
رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان
برای رعایت کردن بهداشت دهان و دندان اقدامات مختلفی باید انجام دهید که مهم ترین آن ها عبارتند از:
- حداقل دو بار در روز مسواک بزنید.
حتماً از مسواک مخصوص ارتودنسی استفاده کنید که قابلیت تمیز کردن اطراف براکت را دارد. - نخ دندان و واترجت را فراموش نکنید.
استفاده از نخ دندان مخصوص ارتودنسی یا دستگاه واترجت به تمیز شدن بین دندان ها و زیر سیم کمک می کند.
استفاده منظم از فلوراید
برای جلوگیری از تغییر رنگ دندان ها در طول ارتودنسی بهتر است به طور منظم از فلوراید استفاده کنید.
- خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید.
- شب ها قبل از خواب از دهان شویه فلورایددار استفاده کنید.
- در صورت نیاز، ژل فلوراید تجویزی توسط دندان پزشک را به کار ببرید.
پرهیز از مصرف مواد غذایی رنگ پذیر
پرهیز کردن از خوردن غذا های رنگ پذیر می تواند احتمال تغییر رنگ دندان ها را کاهش دهد.
- نوشیدنی هایی مانند چای، قهوه، نوشابه های رنگی و آبمیوه های صنعتی
- غذاهای بسیار شیرین یا اسیدی مانند شکلات، آدامس قندی، مرکبات ترش
- سس های پررنگ مثل سس سویا، رب گوجه، سس های تند
مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی
ویزیت های دوره ای برای بررسی وضعیت دندان ها، تمیز کردن تخصصی براکت ها و در صورت لزوم، پولیش سطحی دندان ها بسیار مهم است. با این کار می توانید به خوبی از دندان ها مراقبت کنید و از تغییر رنگ آن ها جلوگیری نمایید.
راهکارهای درمانی برای بهبود رنگ دندان بعد از پایان ارتودنسی
اگر اکنون درمان ارتودنسی تان به پایان رسیده و با تغییر رنگ دندان ها مواجه هستید، نگران نباشید؛ روش های زیادی برای بازگرداندن زیبایی لبخند وجود دارد.
- جرم گیری و پولیش حرفه ای دندان
اولین قدم، مراجعه به دندان پزشک برای انجام جرم گیری است. این کار باعث حذف پلاک ها و رسوبات سطحی می شود. پس از آن، پولیش مینای دندان نیز به از بین بردن لکه های سطحی کمک می کند.
- استفاده از خمیردندان های سفیدکننده (با احتیاط)
خمیردندان هایی با فرمولاسیون خاص می توانند به تدریج رنگ دندان را بهبود دهند. اما نباید بیش ازحد یا بدون مشورت پزشک از آن ها استفاده شود، چون ممکن است ساینده باشند و باعث تحلیل مینا شوند.
- درمان لکه های سفید با محصولات remineralization
برخی محصولات ترمیم کننده مینا مانند ژل های حاوی فسفات کلسیم، فلوراید غلیظ یا CPP-ACP می توانند به بازسازی مواد معدنی از دست رفته کمک کنند.
- بلیچینگ (سفید کردن حرفه ای دندان)
اگر تغییر رنگ دندان بعد از ارتودنسی شدید باشد و روش های سطحی کارساز نباشند، دندان پزشک می تواند از روش های حرفه ای بلیچینگ با نور LED یا ژل استفاده کند.
تأثیر طول دوره ارتودنسی و سن بیمار بر احتمال تغییر رنگ دندان
هرچه طول درمان ارتودنسی بیشتر باشد، احتمال تغییر رنگ دندان ها بیش تر می شود. طولانی تر شدن این دوره سبب بروز مشکلاتی می شود که زرد شدن رنگ دندان ها را به همراه دارد. مهم ترین نمونه از این مشکلات، عبارتند از:
- تجمع پلاک در اطراف براکت ها بیشتر می شود.
- احتمال دکلسیفیکاسیون مینا بالاتر می رود.
- در نتیجه، تغییر رنگ دندان بیشتر محتمل است.
اثر سن بیمار بر تغییر رنگ دندان در دوره ارتودنسی
علاوه بر طول دوره ارتودنسی، عوامل دیگری نیز وجود دارند که بر میزان زردی و تغییر رنگ دندان ها موثر هستند. یکی از این فاکتور های مهم، سن بیمار است. افراد در سنین مختلف، ممکن است با تغییر رنگ دندان متفاوتی در طول دوره ارتودنسی مواجه شوند.
در سنین پایین تر (مثلاً نوجوانان):
دندان ها معمولاً سالم ترند، اما رعایت بهداشت دهانی کمتر دقیق انجام می شود.
خطر تغییر رنگ بالا می رود.
در بزرگسالان:
رعایت بهداشت دهان معمولاً دقیق تر است، اما احتمال حساسیت مینای دندان بیشتر است.
بنابراین، نظارت مداوم و آموزش صحیح برای هر گروه سنی اهمیت دارد.
سخن پایانی
درمان ارتودنسی می تواند نظم و ترتیب دندان ها را بازگرداند و چهره را زیباتر کند؛ اما اگر پس از برداشتن براکت ها، دندان هایی لک دار، زرد یا پوسیده باقی بمانند، نتیجه ی درمان از دیدگاه زیبایی و سلامت کامل نخواهد بود.
به همین دلیل، آگاهی از علل تغییر رنگ دندان بعد از ارتودنسی و راه های پیشگیری از آن، بخش مهمی از فرآیند درمان است. با رعایت بهداشت، تغذیه ی مناسب و مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی، می توان دندان هایی هم راستا، سالم و سفید داشت.
سوالات متداول
- آیا همه افرادی که ارتودنسی انجام می دهند دچار تغییر رنگ دندان می شوند؟
خیر. اگر بهداشت دهان به خوبی رعایت شود، احتمال تغییر رنگ به شدت کاهش می یابد.
- آیا سفید کردن دندان ها بلافاصله بعد از ارتودنسی بی خطر است؟
بهتر است ۲ تا ۳ ماه پس از برداشتن براکت ها برای سفید کردن اقدام شود تا دندان ها به شرایط طبیعی بازگردند.
- آیا براکت های سرامیکی هم باعث تغییر رنگ می شوند؟
بله، اگر بهداشت رعایت نشود، چه در براکت های فلزی و چه سرامیکی، تغییر رنگ محتمل است.
- آیا تغییر رنگ دندان نشانه ی پوسیدگی است؟
لزوماً نه، اما لکه های سفید می توانند شروع پوسیدگی باشند و باید بررسی شوند.
