دندانپزشکی ترمیمی، جرمگیری، ایمپلنت، ارتودنسی، لمینت و… همه این واژهها زمانی وارد زندگیمان میشوند که سلامت دهان و دندان به خطر افتاده است. اما چیزی که بسیاری از مردم فراموش میکنند، نقش پیشگیری روزانه و منظم در حفظ دندانهاست. شناخت عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان می تواند بسیار موثر باشد.
واقعیت این است که هزینه، زمان و درد درمانهای دندانپزشکی بهمراتب بیشتر از زمان کمی است که روزانه برای مراقبت صحیح از دندانها صرف میشود. به همین دلیل در این مقاله به معرفی ۱۰ عادت ساده ولی مؤثر میپردازیم که اگر آنها را وارد روتین روزانهتان کنید، دندانهایتان میتوانند سالها سالم، سفید و بدون درد باقی بمانند و در این راه بهترین دندانپزشک ها همیشه پیشنهادات عالی ای دارند.
عادتهایی ساده اما اثرگذار برای حفظ سلامت دندانها در طول سالها
عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان مجموعه ای از اعمال ساده و موثر هستند که با انجام آن ها می توانید تا حد زیادی از انواع بیماری های دهان و دندان جلوگیری کنید.
اولین عادت، مسواک زدن منظم و صحیح حداقل دوبار در روز است که نقش مهمی در حذف پلاک و جلوگیری از پوسیدگی دارد. استفاده از مسواک نرم و تکنیک صحیح، یعنی حرکت دایرهای و آرام، به حفظ سلامت لثهها کمک میکند و مانع از خونریزی و التهاب میشود.
دومین عادت، استفاده از نخ دندان روزانه است که به پاکسازی فضاهای بین دندانها کمک میکند و از تجمع پلاک و باقیماندههای غذایی جلوگیری مینماید. هرچند برخی تصور میکنند نخ دندان تنها زمانی باید استفاده شود که دندانها غذاگیر شوند، اما واقعیت این است که این روش باید روزانه و منظم باشد. سوم، شستوشوی دهان با دهانشویه حاوی فلوراید است که این کار به تقویت مینا و کاهش خطر پوسیدگی کمک میکند.
علاوه بر این، مصرف زیاد قند و مواد شیرین و نیز عدم رعایت برنامه معاینه منظم دندانپزشکی، از عواملی هستند که باید کنترل شوند. رعایت این عادات روزانه به صورت دائمی، نه تنها سلامت دهان و دندان را حفظ میکند، بلکه لبخندی سالم و درخشان در سالهای آینده به شما هدیه میدهد. در ادامه تک تک عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان بررسی شده است.
۱. مسواک زدن حداقل دو بار در روز
اولین و مهمترین مورد از بین عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان، مسواک زدن منظم و اصولی است. بیشتر افراد این کار را انجام میدهند، اما نکتهی اصلی، کیفیت انجام آن است نه فقط تعداد.
4 نکته ی کلیدی در رابطه با مسواک زدن وجود دارد که باید آن ها را در بگیرید:
- از مسواک نرم با سر کوچک استفاده کنید که به راحتی به همه نقاط دهان برسد.
- خمیردندانی انتخاب کنید که حاوی فلوراید باشد و با نیاز دندانهای شما (سفیدکننده، ضد حساسیت، ضد پوسیدگی) مطابقت داشته باشد.
- مدت مسواک زدن حداقل ۲ دقیقه باشد.
- حرکات باید ملایم و دورانی باشند، نه رفت و برگشت تهاجمی.
بهترین زمان برای مسواک زدن صبحها قبل از صبحانه و شبها قبل از خواب است.
۲. استفاده روزانه از نخ دندان یا واترجت برای تمیز کردن فضاهای بین دندانی
یکی دیگر از عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان استفاده از نخ دندان است. مسواک نمیتواند به فضاهای باریک بین دندانها دسترسی داشته باشد؛ جایی که پلاک و ذرات غذایی بهراحتی تجمع میکنند و در نهایت منجر به پوسیدگی و التهاب لثه میشوند.
نخ دندان به حذف پلاک های بین دندان کمک می کند و خطر پوسیدگی دندان های عقب را کاهش می دهد. همچنین به کمک نخ دندان از خونریزی و تحلیل لثه هایتان جلوگیری و به بوی دهان کمک خواهید کرد.
اگر استفاده از نخ دندان برایتان سخت است، میتوانید از واترجت یا نخدندان دستهدار استفاده کنید. مهم این است که این کار را هر شب قبل از خواب انجام دهید.
۳. محدود کردن مصرف نوشیدنیها و خوراکیهای قندی و اسیدی در طول روز
قند و اسید، دو دشمن اصلی مینای دندان هستند. مصرف مداوم نوشابه، آبمیوه صنعتی، نوشیدنیهای انرژیزا، شیرینیها و خوراکیهای چسبنده مثل شکلات و آدامس باعث تضعیف مینای دندان و تسریع پوسیدگی میشود.
راهکار:
- اگر میخواهید مواد شیرین مصرف کنید، بهتر است در زمان مشخصی از روز و یکجا مصرف شود، نه بهصورت پراکنده.
- بعد از خوردن این نوع خوراکیها، دهان را با آب بشویید یا آدامس بدون قند بجوید.
- استفاده از نی برای نوشیدنیهای رنگی یا اسیدی، تماس آنها با دندانها را کاهش میدهد.
۴. شستن دهان با آب ساده بعد از هر وعده غذایی یا میانوعده
یکی از سادهترین و مؤثرترین عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان که اغلب نادیده گرفته میشود، شستن دهان با آب پس از خوردن غذاست. این کار باعث میشود بخشی از باقی مانده ی غذا سریع تر از دهان خارج و اسید ناشی از تجزیه ی کربوهیدرات ها توسط باکتری ها رقیق شود.
همین عادت ساده از رنگ گرفتن مینای دندان جلوگیری میکند. اگر امکان مسواک زدن ندارید، شستوشوی دهان با آب ساده (نه دهانشویه شیمیایی دائمی) انتخابی عالی است.
۵. نوشیدن آب کافی در طول روز برای حفظ سلامت دهان و بزاق
کمبود آب در بدن، بهویژه در دهان، باعث کاهش ترشح بزاق میشود. بزاق نقش مهمی در محافظت از دندانها دارد:
- خنثیسازی اسیدهای مضر
- شستن ذرات باقیمانده
- محافظت از مینای دندان
- تأمین مواد معدنی سطحی
اگر در طول روز آب کافی ننوشید، دهان شما خشک میشود و محیطی مناسب برای رشد باکتریهای مضر ایجاد میشود. بنابراین، نوشیدن ۶ تا ۸ لیوان آب در روز برای سلامت دهان نیز حیاتی است.
۶. جویدن آدامس بدون قند پس از وعدههای غذایی (در صورت نداشتن امکان مسواک زدن)
جویدن آدامس بدون قند مخصوصاً نوع حاوی زایلیتول، میتواند پس از وعدههای غذایی، زمانی که مسواک در دسترس نیست، بسیار مفید باشد. استفاده از آدامس های بدون قند یکی از ساده ترین عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان است که باعث ترشح بزاق، کاهش اسید های محیط دهان و کاهش پوسیدگی و بوی بد دهان می شود.
همچنین به کمک این آدامس ها بخشی از ذرات مواد غذایی باقی مانده بین دندان ها شسته می شود. فقط به یاد داشته باشید که آدامسهای معمولی که حاوی شکر هستند، خود عامل پوسیدگیاند.
۷. عدم استفاده از دندانها بهعنوان ابزار
بسیاری از ما بدون اینکه متوجه باشیم، گاهی دندانها را برای کارهایی غیر از جویدن غذا استفاده میکنیم: باز کردن بستهها، کندن در قوطیها، جویدن مداد یا ناخن. این رفتارها بهظاهر بیخطر، میتوانند باعث ترک های ریز در مینای و لب پر شدن لبه دندان ها شوند.
در برخی از موارد دندان اشخاص حین باز کردن درب ظرفی شکسته و در برخی موارد حاد تر به لثه ها یا حتی مفصل فک آسیب جدی وارد شده است. بنابراین همیشه به یاد داشته باشید که دندان ابزار نیست! با یادآوری این جمله، میتوانید جلوی بسیاری از آسیبهای بیدلیل را بگیرید.
۸. بررسی منظم دندانها در آینه برای شناسایی تغییر رنگ، التهاب لثه یا پوسیدگی اولیه
هرچند باید هر ۶ ماه به دندانپزشک مراجعه کنید، اما خودمراقبتی یکی از بهترین عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان است. در بررسی های روزانه علائمی که باید به آن ها توجه کنید، تغییر رنگ، وجود نقاط رنگی، خونریزی ها، بوی بد زیاد و حساسیت بی از اندازه به مایعات سرد و گرم است. شناسایی زودهنگام این نشانهها میتواند شما را از درمانهای پرهزینهتر نجات دهد.
۹. داشتن رژیم غذایی غنی از کلسیم، فسفر، ویتامین D و کاهش مصرف غذاهای چسبنده
عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان همیشه انجام کارهایی خاص نیستند. مصرف وعده های غذایی سالم هم بخشی از این عادت های هستند که تاثیر باورنکردنی ای روی سلامت دندان ها دارند.
مواد غذایی مفید برای دندان:
- لبنیات (شیر، پنیر، ماست) سرشار از کلسیم
- تخممرغ و ماهی حاوی ویتامین D
- سبزیجات برگ سبز برای تأمین مواد معدنی
- آجیلها برای دریافت فسفر
در مقابل، غذاهای چسبنده مثل کارامل، کشک شیرین، خرما و برخی خشکبار اگر بعد از خوردن تمیز نشوند، محیطی ایدهآل برای پوسیدگی ایجاد میکنند.
۱۰. مراجعه منظم به دندانپزشک، حتی در صورت نداشتن درد یا مشکل ظاهری
بسیاری از افراد تنها زمانی به دندانپزشک مراجعه میکنند که دندانشان درد میگیرد یا مشکلی در ظاهر آنها دیده میشود. اما در این مرحله معمولاً مشکل پیشرفته شده و نیاز به درمان تهاجمی دارد. اگرچه این مورد جز عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان نیست اما باید در برنامه های خود در بازه های زمانی مشخص به آن توجه کنید و از یاد نبرید.
ویزیت منظم از آن جهت اهمیت دارد که پیش از بروز مشکلات و پوسیدگی های حادتر جلوگیری و اقدامات مهم برای پیشگیری انجام شود. همچنین در معاینه های منظم التهاب لثه ها در مراحل ابتدایی تشخیص داده می شود.
اگر ارتودنسی داشته باشید با معاینه ارتودنسی دندان توسط بهترین دندان پزشک وضعیت ارتودنسی ها یا ساییدگی های دندانی بررسی خواهند شد. پیشنهاد میشود هر ۶ ماه یک بار حتی بدون درد یا شکایت خاص به دندانپزشک مراجعه کنید.
سخن پایانی
داشتن دندانهایی سفید، سالم و بدون پوسیدگی نیاز به جادو یا هزینههای بالا ندارد؛ بلکه تنها کافی است عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان را رعایت کنید. با روزی چند دقیقه وقت گذاشتن برای بهداشت دهان، مراقبت از رژیم غذایی و پرهیز از رفتارهای مخرب، میتوانید برای سالها از دندانهای طبیعی خود لذت ببرید و نیاز به درمانهای گرانقیمت را به صفر برسانید.
یادتان باشد، دندان سالم، نشانه سلامتی کل بدن است.
سوالات متداول در مورد عادات مهم برای بهداشت دهان
- آیا فقط مسواک زدن کافی است؟
خیر، مسواک زدن تنها بخشی از مراقبت و یکی از عادت های روزانه بهداشت دهان و دندان است. استفاده از نخ دندان، دهانشویه، تغذیه سالم و چکاپهای دورهای نیز ضروریاند. - بهترین زمان مسواک زدن چه موقع است؟
صبح قبل از صبحانه و شب قبل از خواب بهترین زمانها هستند. اگر پس از غذا مسواک میزنید، ۳۰ دقیقه صبر کنید. - آیا جرمگیری به دندان آسیب میزند؟
خیر، جرمگیری حرفهای اگر توسط دندانپزشک انجام شود، نهتنها ضرر ندارد بلکه به سلامت لثه و دندان کمک میکند. - آیا جویدن آدامس بدون قند واقعاً مفید است؟
بله، به شرطی که بعد از غذا باشد و آدامس حاوی زایلیتول باشد، به ترشح بزاق و کاهش اسید دهان کمک میکند.
